Ogólne zasady tworzenia wykresów
Głównym zadaniem graficznej prezentacji danych jest zbadanie, czy określone dane eksperymentalne odpowiadają modelom teoretycznym obserwowanego zjawiska. Dlatego na wykresach znajdziesz zarówno punkty doświadczalne, jak i interpretującą przebieg zjawiska krzywą teoretyczną.
Sporządzając wykres stosuj się do poniższych reguł:
Reguły te obowiązują w przypadku wykresów wykonywanych odręcznie jak i sporządzanych przy użyciu odpowiedniego oprogramowania komputerowego:
- Dostosuj rodzaj wykresu do prezentowanego zagadnienia.
- Skalę wykresu dobierz tak, by był on przejrzysty i dobrze wykorzystywał powierzchnię papieru (ekranu).
- Wybierz odpowiednią podziałkę oraz układ współrzędnych, którego początek nie zawsze musi rozpoczynać się od wartości "0".
- Opisz osie wykresu przedstawiając symbol i jednostkę wielkości fizycznej, pamiętając o tym, że powinny to być jednostki podstawowe układu SI (lub ich pochodne).
- Zaznacz wyraźnie i jednoznacznie punkty pomiarowe (w postaci miniatur prostych figur geometrycznych − krzyżyk, kółko, trójkąt). Różny kształt symboli możesz wykorzystać do przekazania dodatkowej informacji, np. pokazujących punkty należące do różnych krzywych.
- Jeżeli jest to możliwe zaznacz błędy pomiarów obu współrzędnych. Może to być prostokąt niepewności, wewnątrz którego z dużym prawdopodobieństwem znajduje się punkt o określonych współrzędnych.
- Nigdy nie łącz punktów pomiarowych ze sobą! Nie może powstać linia schodkowa – łamana'!
- Przebieg funkcji przybliż krzywą gładką znaną z teorii analizowanego zjawiska:
- odręcznie – poprowadź krzywą gładką (lub prostą) pomiędzy punktami pomiarowymi,
- metodą regresji liniowej dla prostych określonych równaniem y=ax+b.
- Każdy wykres opatrz tytułem (określającym rodzaj wykonanych pomiarów) i legendą oraz ewentualnie objaśnieniami użytych symboli.
Wykresy wykonaj przy pomocy środków technicznych – linijki, krzywika – na papierze milimetrowym formatu A-4. Jeśli potrzebna jest podziałka logarytmiczna, możesz użyć papieru logarytmicznego.
Jeśli wykres jest wykonany na papierze o formacie, mniejszym niż A-4, naklej go na kartę formatu A-4.
Po naniesieniu punktów pomiarowych narysuj krzywą gładką, przebiegającą w pobliżu wszystkich punktów pomiarowych. Liczba punktów powyżej i poniżej krzywej powinna być w przybliżeniu równa na każdym jej odcinku.
Dobierz współrzędne na osiach wykresu, tak żeby można było ocenić, czy zależność teoretyczna jest spełniona, czy nie. W razie potrzeby musisz zmienić skalę lub współrzędne.
Możesz skorzystać z odpowiedniego programu komputerowego, jeśli oczywiście jesteś w stanie zapanować nad tym narzędziem i zmusić je do właściwej prezentacji.
Nie licz na odkrycie nowych praw fizyki zaznaczając na wykresie dodatkowe lokalne maksima lub minima.
Takie odchylenia od krzywej teoretycznej mogą być jedynie przedmiotem dyskusji.