Wyszukaj pojęcia używając tego indeksu

Specjalne | A | Ą | B | C | Ć | D | E | Ę | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | Ń | O | Ó | P | Q | R | S | Ś | T | U | V | W | X | Y | Z | Ź | Ż | Wszystkie

Strona:  1  2  3  4  5  6  7  8  (Dalej)
  Wszystkie

A

amper

jednostka natężenia prądu elektrycznego jednostką podstawową w układzie SI oznaczaną symbolem A


amplituda fali

utożsamiana z amplitudą drgań cząstek ośrodka, w którym fala się rozprzestrzenia


B

bezwładność

właściwość każdego materialnego ciała przejawiająca się w dążeniu do zachowania stanu ruchu tego ciała


C

ciepło

jest to energia wewnętrzna chaotycznego ruchu cząstek przekazywana między ciałami; jeżeli nie jest przy tym wykonywana praca mechaniczna, przekaz ten powoduje zmianę temperatur tych ciał. Jednostką ciepła w układzie SI jest 1 J (dżul).


cyfry znaczące

w zapisie dziesiętnym danej liczby - wszystkie cyfry z wyjątkiem początkowych zer


częstotliwość drgań

Liczba pełnych drgań wykonanych w ciągu jednej sekundy. Zwykle oznaczana literą f lub \nu . Jednostką częstotliwości jest herc \rm{Hz}.


częstotliwość fali

Odwrotność okresu drgań cząsteczek ośrodka.

\Large{f=\frac{1}{T}}


czoło fali

powierzchnia falowa najbardziej oddalona od źródła


D

długość fali

droga pokonywana przez czoło fali (również przez każdą inną powierzchnię falową) w czasie jednego okresu; odpowiada mierzonej wzdłuż promienia falowego odległości między sąsiednimi powierzchniami falowymi o tej samej fazie drgań ich punktów (np. dla fali na wodzie, wytworzonej przez wrzucony kamyk lub rechoczącą żabę, będzie to różnica promieni dwóch sąsiednich kręgów)


drgania harmoniczne

Rodzaj ruchu drgającego, w którym wykresem położenia od czasu jest sinusoida. Drgania takie wywoływane są przez siłę proporcjonalną do wychylenia i zawsze przeciwnie skierowaną do wychylenia.

\Large{F=-kx}


drgania proste


droga

odległość pokonana podczas ruchu ciała równa długości toru


dyfrakcja

inaczej ugięcie fal, to zjawisko polegające na odstępstwie od prostoliniowego biegu fali (promienia fali)


dżul

jednostka pracy równa iloczynowi niutona i metra {\rm{J}} = {\rm{N}} \cdot {\rm{m}}


E

energia kinetyczna

energia związana z ruchem; ciało o masie m poruszające się z prędkością v ma energię kinetyczną E_k = \frac {m v^2}{2}


energia mechaniczna

energia mechaniczna ciała jest sumą energii kinetycznej tego ciała i energii potencjalnych


energia potencjalna

energia związana z oddziaływaniem z innymi ciałami i polami; zależy od położenia ciała


energia potencjalna grawitacji

energia  związana z położeniem ciała w polu grawitacyjnym; dla ciała o masie m w jednorodnym polu grawitacyjnym w niewielkiej odległości h od powierzchni Ziemi E_{pg} = mgh


energia sprężystości

energia potencjalna związana odkształceniem sprężystym ciała; dla sprężyny o współczynniku sprężystości k rozciągniętej na odległość s energia ta wynosi E_s = \frac {ks^2} {2}


energia wewnętrzna

suma energii kinetycznych i potencjalnych wszystkich cząstek składających się na dane ciało


F

fala

Rozchodzenie się w przestrzeni zaburzenia stanu ośrodka, czyli rozchodzenie się wszelkiego rodzaju drgań.

Ideą rozchodzenia się fali jest takie sprzężenie między sąsiadującymi punktami ośrodka, w którym rozchodzi się fala, aby zmiana stanu tego ośrodka w jednym punkcie powodowała zmianę w punkcie sąsiednim.


fala harmoniczna

wytwarzana przez źródło drgające ruchem harmonicznym; cechuje ją okresowość czasowa i przestrzenna


fala mechaniczna

Drgania cząsteczek rozchodzące się w ośrodku sprężystym (materialnym).

Zaburzenie rozchodzące się w ośrodku materialnym, przekazujące energię bez transportu materii..


fala stojąca

Charakterystyczne dla fali stojącej jest to, że wszystkie punkty ośrodka drgającego wykonują jednocześnie drgania. Amplituda tych drgań nie jest jednakowa - zależy od ich położenia. W fali stojącej możemy wyróżnić punkty o zerowej amplitudzie drgań - taki punkt to węzeł, oraz punkty o maksymalnej amplitudzie - taki punkt to strzałka.


faza drgań

stan drgań danego punktu ośrodka, opisywany przez wychylenie z położenia równowagi, prędkość i przyspieszenie


funkcja falowa

funkcja \psi = \psi (x,y,z,t) argumentów x,y,z (opisujących położenie względem źródła fali) oraz czasu t; jej wartość odpowiada wychyleniu w chwili t z położenia równowagi punktu ośrodka, którego pozycja równowagowa opisana jest współrzędnymi x,y,z


H

herc

Jednostka miary częstotliwości w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Definiowana jako liczba drgań (cykli) na sekundę.

\Large{Hz=\frac{1}{s}=s^{-1}}


Hertz, Heinrich Rudolf

Ur. 22 lutego 1857 w Hamburgu, zm. 1 stycznia 1894 w Bonn) – niemiecki fizyk, odkrywca fal elektromagnetycznych. Wykazał, że światło to fale elektromagnetyczne. Odkrywca zewnętrznego efektu fotoelektrycznego. stworzył podstawy rozwoju radiokomunikacji. Na jego cześć jednostkę częstotliwości nazwano hercem (Hz).


J

J

zob. dżul


K

kandela

jednostka światłości źródła światła; podstawowa jednostka w układzie SI, oznaczana jako cd


kelwin

jednostka temperatury w układzie SI, oznaczana K


kierunek

wektora jest to prosta, na której leży wektor, np. kierunek poziomy, pionowy.

Uwaga: gdy nie mówimy o wektorach, kierunek może oznaczać również zwrot, np. "idę w kierunku drzwi".


kierunek polaryzacji

ustalony kierunek, w którym zachodzą drgania


kilogram

jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI, oznaczana kg


M

masa

skalarna cecha ciała będąca miarą jego bezwładności wyrażana w kilogramach


metr

Metr – jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m


moc

w mechanice: szybkość wykonywania pracy

ogólniej: szybkość przekazu lub przemian energii


mol

podstawowa w układzie SI jednostka liczności materii o symbolu mol


N

natężenie fali

średnia energia przenoszona przez falę w jednostce czasu przez jednostkową powierzchnię ustawioną prostopadle do kierunku propagacji (rozchodzenia się) fali

\Large{I = \frac{\Delta E}{\Delta S \: \Delta t}} \Large{ \lbrack \frac{W}{m^{2}} \rbrack }


niuton

jednostka siły; jeden niuton równy jest sile, która powoduje, że ciało o masie 1 kg zyskuje przyspieszenie 1 \frac {\rm m}{\rm s^2}, {\rm{N}} = \frac{{{\rm{kg}} \cdot {\rm{m}}}}{{{{\rm{s}}^2}}}

O

odrzut

zjawisko pojawienia się siły napędowej po odrzuceniu części masy do tyłu


okres drgań

Czas trwania jednego pełnego drgania. Zwykle oznaczany literą T.


okres fali

Okres drgań źródła fali. Również okres drgań cząsteczek ośrodka, w którym rozchodzi się dana fala.


oś polaryzacji

ustalony kierunek w którym zachodzą drgania


P

pęd

wielkość wektorowa charakteryzująca ruch ciała równa iloczynowi masy i prędkości p = mv


płaszczyzna polaryzacji

płaszczyzna wyznaczona przez kierunek polaryzacji


potencjał

wielkość skalarna charakteryzująca pole sił, zależna od położenia; liczbowo równa energii potencjalnej ciała o jednostkowej masie (lub ładunku) w danym miejscu tego pola


powierzchnia falowa

zbiór punktów przestrzeni, otaczającej źródło fali, będących w tej samej fazie drgań (fala dotarła do nich w tym samym momencie)


praca

efekt działania siły F na drodze s ilościowo równy energii potrzebnej do przemieszczenia ciała; dla stałej siły zgodnej z kierunkiem ruchu W=Fs


prędkość

wielkość wektorowa określająca szybkość zmiany położenia ciała w czasie i kierunek ruchu; dla stałej prędkości jest to iloraz drogi s i czasu t, w którym ta droga została pokonana v = \frac {s}{t}; jednostką podstawową jest metr na sekundę \frac{\rm{m}}{\rm{s}}


prędkość fazowa

prędkość przemieszczania się dowolnej powierzchni falowej (jest to jednocześnie prędkość przenoszenia energii przez falę)


prędkość kątowa

wielkość wektorowa wyrażająca tempo obracania się ciała wokół osi obrotu; liczbowo równa jest stosunkowi zakreślonego kąta to czasu, w którym został zakreślony.

Przy obrocie jednostajnym

\omega  = \frac{\alpha }{t}

W przypadku ogólnym

\omega  = \frac{{d\alpha }}{{dt}}

Jednostka w układzie SI

\frac{{{\rm{rad}}}}{{\rm{s}}}


promienie falowe

wychodzące ze źródła półproste wskazujące kierunki rozchodzenia się fali (są zawsze prostopadłe do powierzchni falowych)


propagacja fali

Ruch, rozchodzenie się fali.


przyspieszenie

fizyczna wielkość wektorowa liczbowo równa szybkości zmian prędkości. Oznaczana jest zwykle symbolem a i definiowana wzorem

 \vec a = \frac{{d\vec v}}{{dt}},

czyli jako pochodna prędkości po czasie. W ruchu jednostajnie zmiennym przyspieszenie jest równe zmianie prędkości \Delta \vec v zachodzącej w jednostce czasu, czyli wyraża się wzorem

\vec a = \frac{{\Delta \vec v}}{t}.

Kierunki przyspieszenia i prędkości są zgodne tylko w ruchu prostoliniowym.


R

radian

jednostka kąta płaskiego w układzie SI; jest to kąt płaski zawarty między dwoma jednakowymi odcinkami, jeżeli długość łuku okręgu rozpiętego na końcach tych odcinków równa jest długości tego odcinka l=r.
 
Symbolem radiana jest 1\, \rm{rad}.

ruch

zmiana położenia w czasie


ruch harmoniczny prosty

ruch wywołany siłą proporcjonalną do wychylenia ciała z położenia równowagi i przeciwnie do tego wychylenia skierowaną

ruch, w którym zależność wychylenia z położenia równowagi od czasu ma charakter sinusoidalny


ruch postępowy

jeśli z bryłą zwiążemy układ trzech osi współrzędnych i żadna z tych osi nie zmienia kierunku podczas ruchu, to ruch ten nazywamy postępowym


S

sekunda

jednostka czasu, jednostka podstawowa w układzie SI, oznaczana s


siła

miara oddziaływania ciał; wielkość wektorowa pokazująca, jak zmienia się przyspieszenie ciała o danej masie; jednostką jest niuton (1N)


siła nacisku

siła działająca w kierunku prostopadłym do powierzchni zwrócona do tej powierzchni; siła o przeciwnym zwrocie może zmniejszać nacisk.


siła tarcia

siła przeciwdziałająca ruchowi, gdy jedno ciało przesuwa się względem drugiego i oba ciała stykają się powierzchniami. Warunkiem pojawienia się siły tarcia jest obecność siły nacisku.


siła zachowawcza

siła oddziaływania między ciałami, która nie zmienia energii mechanicznej układu ciał; praca sił zachowawczych nie zależy od drogi, tylko od punktu początkowego i końcowego


skalar

lub wielkość skalarna - wielkość fizyczna, która ma przypisaną tylko wartość i jednostkę; nie ma natomiast określonego kierunku. Przykładem wielkości skalarnej jest masa, temperatura.


strzałka

W fali stojącej jest to miejsce w którym amplituda drgań cząstek ośrodka jest maksymalna.


T

tarcie

zjawisko pojawiania się siły tarcia


tor

linia, po której porusza się ciało


W

wahadło matematyczne

Jest to wahadło w którym punkt materialny zawieszony jest na nieważkiej i nierozciągliwej nici.


wat

jednostka mocy równa jednemu dżulowi na sekundę

{\rm{1W}} = \frac{{{\rm{1J}}}}{{{\rm{1s}}}}

{\rm{W}} = \frac{{{\rm{kg}} \cdot {{\rm{m}}^2}}}{{{{\rm{s}}^3}}}


wektor

lub wielkość wektorowa w fizyce oznacza wielkość fizyczną, która oprócz wartości i jednostki ma również przypisany kierunek w przestrzeni, określony zwrot oraz punkt przyłożenia. Przykładem wektora jest prędkość, siła.


węzeł

W fali stojącej jest to miejsce, w którym cząstki ośrodka nie drgają.


współczynnik tarcia

kinetycznego - bezwymiarowa wielkość równa liczbowo stosunkowi siły  tarcia działającej na ciało, które przesuwa się po powierzchni innego ciała do siły nacisku tego ciała na powierzchnię. Oznaczana jest symbolami f, k lub \mu .

\mu  = \frac{{{{\vec F}_t}}}{{{{\vec F}_n}}}


Z

zderzenie

krótkotrwałe kontaktowe oddziaływanie ciał, w wyniku którego zmienia się stan ruchu ciał


zderzenie doskonale niesprężyste

rodzaj zderzenia, w wyniku którego ciała łączą się i poruszają się dalej razem; w zderzeniu tym ma miejsce maksymalna utrata energii kinetycznej


zderzenie niesprężyste

zderzenie, w wyniku którego zmienia się energia kinetyczna


zderzenie sprężyste

zderzenie, w którym zachowana jest energia kinetyczna


zwrot

wektora - cecha wektora, która mówi nam, w którą stronę prostej jest skierowany wektor, np. dla kierunku pionowego możliwy jest zwrot w górę lub w dół.


Ź

źródło fali

Ciało drgające, które przekazuje drgania cząsteczkom ośrodka.



Strona:  1  2  3  4  5  6  7  8  (Dalej)
  Wszystkie